قاسم بن يوسف ابو نصرى هروى

12

ارشاد الزراعه ( فارسى )

به كلى حيات منقطع نشود و چون در اين باب تأمل كرده شود محقق گردد كه زراعت نيكوتر حرفتى است و حراثت بايسته‌تر صنعتى و آنچه از محصول در افاضت خيرات جانوران تواند رسيد از هيچ آفريده ، صورت نبندد كه در وجود آيد جز دهقان را . پس دهقان بدين قضيه از همه اصناف خلق بهتر باشد و مؤيد اين قول ، حديث حضرت رسالت پناهى است صلى اللّه عليه و آله و سلم كه خير الناس من ينفع الناس ، يعنى بهترين مردمان آن‌كسى است كه بمردم نفع رساند و دهقنت امرى است كه مجموع منافع در آن مندرج است و اين صنعت نزد اللّه تعالى دوست‌تر است از جمله صنايع زيرا كه اگر امرى از اين كار شريف‌تر بودى حضرت ( حق ) سبحانه و تعالى به حضرت آدم صفى عليه السلام آن كار تعليم فرمودى و نيز توكل كه سرمايهء جملهء متعبدان است از لوازم دهاقين است كه تخم مىپاشند و توكل مىكنند و در آثار آمده كه روزى حضرت امير المؤمنين و امام المتقين اسد اللّه الغالب على بن ابي طالب عليه الصلاة و السلام بقومى رسيد كه شعار درويشان داشتند سئوال كرد كه : من انتم ، فقالوا نحن المتوكلون فقال عليه السلام كل انهم يكذبون انهم ياكلون اموال الناس بالسئوال . ان المتوكلين الذين ينظرون فى الارض و ينظرون رحمة ربهم ، پرسيد از ايشان چه كسانيد ، گفتند كه ما متوكلانيم امير المؤمنين عليه السلام گفت ، حقا دروغ مىگويند ، ايشان آنانند كه مالهاى مردمان مىخورند به خواستن ، متوكلان آن طايفه‌اند كه تخم در زمين كنند و چشم بر صنعت خداى عز و جل دارند پس كار دنيا و آخرت بامر دهقنت منتظم شود و در اين باب سخن بسيار است و فوايد آن بيشمار . در حيوة الحيوان آورده كه ابن عباس رضى اللّه عنه فتوى داده كه اگر كسى در مرض فوت وصيت كند كه از مال من ثلثى به متوكل دهند ، آن متوكل دهقان است و اين دلالت مىكند بر شرف زراعت كه متوكل دهقان باشد .